fathyildiz@gmail.com

Batı ve Doğu: Fight Club

Geçen haftalarda cemaatlerden ve tarikatlardan bahsederken, onları insanların kendilerini güvende hissettikleri bir Fight Club’a benzetmiştik. Özelde Türkiye genelde ise küreselleşmenin etkisiyle aslında dünya, sanki dövüş kulüplerine bölünmüş ve karşılıklı aynı zamanda sürekli bir savaşımın yaşandığı mekan olarak durmakta. Yakın geçmişte birinci ve ikinci dünya savaşları, akabinde soğuk savaş dönemi, günümüzde ise sınırımızda yaşanan Suriye iç savaşı, biraz ilerde Afganistan’ın işgali, Çinin Uygur Türklerine yaptığı zulüm, zaten yaklaşık olarak üç asırdır dövüş kulüplerinin üzerine çöktüğü bir kıta olan Afrika ve daha bir çokları zamansal skalada yerini almaktadır. Zamansal ve mekansal olarak dünyanın siyasal, sosyal ve ekonomik oluşum süreci bu dövüş kulüpleri tarafından şekillenmektedir.

Bilindiği gibi Chuck Palahniuk’un romanında uyarlanan Fight Club filminin bana göre anlatmak istediği temel felsefesi; modern hayatın getirmiş olduğu bunalımla mücadele eden bir kişinin, içerisinde kendisini yitirdiği düzene/ sisteme alternatif yeni bir düzen yaratması üzerine kuruludur. Fakat yaratılan bu düzeninde, bunalım yaşanılan düzenden hiçbir farkı yoktur. Sadece amaca giden yolda araçların farklılaştığı ama temel mantığı aynı olan bir düzen. Onun için filmin ana karakteri yani bu tükenmişlik sendromuyla boğuşan Jack Tyler ile kendisini bu düzenden çekip çıkaran ve kendi düzenini/ dövüş kulübünü kuran Tyler Durden aynı kişidir. Tyler Durden, Jack Tyler’ın kafasında yarattığı bir kişiliktir/ dizayn ettiği düzenin kendisidir ve yaratmak istediği sistemde aslında tamda Tyler Durden gibi gerçek hayatın yani modern hayatın simülasyonudur. Film modern tüketim kültürüyle insanı bir kimlik bunalımına sokan ve bu bunalımın çözüm yöntemi olarak yine aynı düzenin bir “copy-paste”i üzerine kuruludur.

Rehabilitasyon merkezinde Bob karakyerinin göğüsleri arasında ağlayarak kendini rahatlatan Jack Tyler ile dövüş kulübünde yine Bob’un ( ki Bob bu süreçte dövüş kulübüne katılmıştır) göğüsleri arasında havasız kalıp dayak yiyerek rahatlayan Jack Tyler arasında hiçbir fark yoktur. Yine Jack Tyler’ın yansıması olan Tyler Durden’ın tüm dövüş kulübü üyelerine verdiği ödevler ile içinden çıkılmaya çalışan düzenin insanlara yüklediği görevler arasında hiçbir fark yoktur. Dövüş kulübü için faaliyet gösteren bir kişinin polislerden kaçarken kafasından vurulup ölmesiyle dövüş kulübü ilk şehidini vermiş ve ilk kahraman yaratmıştır. Aynı içinden çıkılmak için uğraşılan düzendeki gibi. Bu liste uzun uzadıya gider, ama üzerinde durulması gereken esas olay Tyler Durden’ın bir sabun üreticisi olduğudur. Sabun temizliğin simgesidir. Aslında bu sabun Jack Tyler’ın içinde bulunduğu düzenin pisliğinden arınmak- temizlenip pirüpak olmak için kullandığı bir metafordur. Her ideolojik düşünceye baktığımızda ben-öteki, dost-düşman yaratımında temiz-pis/kirli ayrımını görürüz. Bizdense temizsin, ötekindensen kirlisin anlayışı sürekli vurgulanmaktadır. Nazi Almanyasında üstün Alman ırkı temiz, Yahudiler kirlidir. Daha genelde Batı-Doğu kategorik ayrımında temiz batı ile kirli-pis doğu anlayışı vardır. İşte anlatmak istediğimiz temel düşünce burada açık bir şekilde görülmektedir. Genel olarak baktığımızda yazının başında da belirttiğimiz gibi dünyada büyük dövüş kulüpleri var. Batı bir dövüş kulübüdür. Batının içerisinde Avrupa Birliği veya ABD gibi dövüş kulüpleri vardır. Doğu toplumları sürekli bu batı dövüş kulüplerine girmek, onların yanında yer almak, onlara benzemek için, aynı filmdeki gibi dövüş kulübünün kapısında yıllarca bekleyip durmaktadırlar. Fakat her seferinde kafasına vurulup gönderiliyorlar. Türkiye Avrupa Birliği’ne girmek için neredeyse elli yıldır ki bekliyor ve sürekli olarak her seferinde kafasına vurulup reddediliyor. Buradaki en büyük sorun ise doğu toplumlarının sürekli “batı gibi güçlü olma” kompleksini bir türlü törpüleyememesidir. En nihayetinde sosyolojik ve psikolojik ağırlıklı işlenen dövüş kulübü filminin bence bir de siyasal boyutu vardır. Siyaseten aslında her ülke dünyada kendisine güvenli bir sığınak olarak korunabileceği bir Fight Club aramaktadır.

Benzer Yazılar

Araç çubuğuna atla